Wetsvoorstel afbouw interlandelijke adoptie en vereenvoudiging identiteitsherstel

In 2024 schreef ik een artikel over de ontwikkelingen ten aanzien van de adoptie uit het buitenland. Aanleiding van dit artikel was het recent verschenen rapport van de ‘Commissie onderzoek interlandelijke adoptie’. Eén van de aanbevelingen uit dit rapport was om de wetgeving te wijzigen om de afbouw van interlandelijke adoptie te bereiken. Afgelopen week is het wetsvoorstel gepubliceerd en ligt dit voorstel online ter consultatie. In dit artikel bespreek ik kort de belangrijkste onderdelen van het wetsvoorstel.

Beëindiging interlandelijke adopties
Conform het eerdere adviesrapport worden interlandelijke adopties volledig stopgezet. Over de periode tot en met 2030 worden de adopties afgebouwd. Tot die tijd geldt een overgangsregeling, deze ziet er als volgt uit. Totdat de wet in werking is getreden, is het nog mogelijk om je aan te melden voor een interlandelijke adoptieprocedure. Vanaf het moment dat de wet in werking is getreden, kan aanmelding niet meer. Vervolgens kan een adoptiebureau met een vergunning tot en met uiterlijk 30 april 2030 een ‘match’ ter goedkeuring aan de Centrale autoriteit voorleggen. De adoptiebureaus mogen hun werkzaamheden voortzetten tot 18 december 2030; daarna neemt de Centrale autoriteit de lopende procedures over. Op deze regeling geldt een enkele uitzondering voor (half-)zusjes en broertjes. Deze interlandelijke adoptie kan nog wel plaatsvinden tot 5 jaar nadat het al geadopteerde kind (dus het (half-)zusje of broertje) in Nederland is aangekomen en in het gezin is opgenomen. Het verzoek tot adoptie moet gedaan worden door het land van herkomst en kan tot uiterlijk 18 december 2035.

Er is ook regelgeving gemaakt voor de handhaving van de beëindiging van interlandelijke adopties. Onder andere wordt een buitenlandse adoptiebeslissing niet zondermeer in Nederland erkend als de adoptieouders bijvoorbeeld in Nederland wonen en het te adopteren kind nog in het buitenland verblijft. Ook wordt er strenger getoetst op de naleving van de regels als het gaat om een binnenlandse adoptie waarbij het kind tot voor kort nog in het buitenland verbleef. Dit om omzeiling van de regelgeving te voorkomen.

Vereenvoudiging naamswijziging
Onderdeel van het wetsvoorstel is tevens de vereenvoudigde mogelijkheid om de voor- of achternaam te wijzigen. Momenteel is het wijzigen van een voornaam enkel mogelijk via de rechter. In het wetsvoorstel is de mogelijkheid gecreëerd dat iedere meerderjarige burger zijn voor- en/of achternaam eenmalig zonder opgaaf van redenen kan wijzigen bij een ambtenaar van de gemeente. Omdat er geen procedure bij de rechtbank meer noodzakelijk is, maakt dit de procedure een stuk makkelijker, sneller en goedkoper. Bij het wijzigen van de achternaam geldt dat er uit een beperkt aantal mogelijkheden gekozen kan worden.

Mogelijkheid van adoptie van meerderjarigen
Momenteel is een van de wettelijke voorwaarden dat een adoptiekind minderjarig dient te zijn ten tijde van het adoptieverzoek. Er wordt een artikel toegevoegd die de mogelijkheid biedt om, in afwijking van voorgaande bepaling, een meerderjarige te adopteren. Voorwaarde om een meerderjarige te adopteren, is dat het kind gedurende de minderjarigheid tenminste vijf jaren uitsluitend door de adoptant, of door de adoptant en diens echtgenoot, geregistreerde partner of levensgezel, als behorende tot het gezin is verzorgd en opgevoed. Om misbruik van dit artikel te voorkomen, leidt het adopteren van een meerderjarige niet tot het verkrijgen van de Nederlandse nationaliteit.

Conclusie
De wetgever heeft een zeer uitgebreide wetswijziging voorgesteld. De consultatie loopt tot 6 april 2026. Naast de vrij toegankelijke internetconsultatie, worden ook de betrokken partijen om advies gevraagd, zoals de Raad voor de Kinderbescherming en de Raad voor de rechtspraak. Het is vervolgens afwachten wanneer het definitieve wetsvoorstel wordt behandeld door de Eerste en Tweede Kamer.

Voor meer informatie

Nienke Broek
broek@vanzeijlbijlaartsen.nl
T: 0341-420606